امام صادق علیه السلام میفرماید: هرکس قران بخواند ،بی نیاز است و پس از آن او را نیازی نیست و گرنه اگر قران او را بی نیاز نسازد،هیچ چیز دیگر او را بی نیاز نمی کند.(ثواب الاعمال ص 232)********************************************امام صادق علیه السلام میفرماید: حافظ قران و عمل کننده ی به آن همدم فرشتگانی می گردد که سفیر خدایند و بزرگمندانی نیک هستند.(ثواب الاعمال ص231)******************************************حضرت رسول اکرم صلی الله میفرماید:در شب معراج ،دو لوح مشاهده کردم که در آن یکی از آنها سوره حمد و در دومی جمله ای از قران مجید بود و از آنها سه نور می درخشید.پس گفتم: ای جبرئیل ! این نورها چیست؟گفت: نور (قل هو الله احد) نور سوره یس(یس) و نور (آیة الکرسی) است.(مستدرک الوسائل ج44)***************************************رسول الله صلی الله میفرماید:هرکس قبر پدر و مادر یا یکی از آنان را در هر جعه ای زیارت کند و در کنار قبرشان سوره (یس)بخواند،خدای تعالی به تعداد هر حرفی از آن سوره او را می آمرزد.(بحار الانوارج89)*****************************************

شهر کرمان

فرستادن به ایمیل چاپ
میانگین امتیار کاربران: / 7
ضعیفعالی 

شهر کرمان

********************

از مجموعه مطالبی که پیش از این آوردیم به این نتیجه رسیدیم که

منظور از واژه های کرمان یا گواشیر شهر کرمان مرکز استان است.

حال می پردازیم به موضوع بنای اولیه کرمان که در کدام نقطه

از محل فعلی شهر بوده است.

بنا به ندرجات اکثر کتب تاریخی بنای اولیه شهر کرمان در

دامنه کوه های مسجد صاحب الزمان حدود قلعه دختر و قلعه اردشیر

واقع در شهر کرمان بوده و پایه ان

در دوران پادشاهی اردشیر بابکان گذارده شده است.

قلعه اردشیر بالای تپه ای بنا گردیده است

در دیوارهای آن خشت های بزرگ بکار رفته.

قلعه دختر کوچکتر از قلعه اردشیر است.

بین این دو قلعه بناهایی متنوع همانند مسجد

و غیره به چشم می خورد.

تصویری از قلعه دختر

بقایای بناهای موجود گواه بر این هستند که

لااقل در زمان اردشیر بابکان در همین محل شهری آباد با قلعه های

مهم وجود داشته است که در آن زمان نامش گواشیر بوده است.

مرحوم احمدعلی خان وزیری مؤلف کتاب جغرافیای کرمان

معتقد است که

حدود 430سال قبل از اسلام به هنگام فتح کرمان به دست اردشیر

این محل گواشیر نام داشته که مرکز ولایت کرمان بوده است.

بخشی از خانه های مسکونی مردم فقیر بر پای دامنه های

این دو تپه و قلعه شکل یافته بوده،بعدأ با گسترش تدریجی شهر کرمان

در جهت غرب توسعه یافته و با توجه به توسعه و رونق اقتصادی

در دوره های بعد از اسلام این شهر به تدریج بزرگتر شده

تا جایی که وسعت آن به حدود 200هکتار هم رسیده

وبا گذشت زمان و به دلیل ناامنی منطقه و حمله غارتگران

و دزدان علاوه بر حصارهای رفیعی که دور قلعه دختر و قلعه اردشیر

وجود داشت ،گرداگرد شهر نیز حصاری بلند کشیده شده بود.

دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی

در صفحات 15 و 16 کتاب وادی هفتواد،

به نقل از تاریخ ایران در زمان ساسانیان ص 51 و تاریخ کرمان

تألیف احمد علی خان وزیری ص 200 چنین نوشته است:

گواشیر دارالملک اعظم کرمان است.

گشتاسب پسر لهراسب در سال (5772بعد از هبوط آدم)به طالع میزان

آنرا بنا نهاد و بر آنها بنای آبادانی نهاده و آتشکده ساخت

و بعد از آنکه اسکندر رومی بر ایران مستولی شد،

و ممالک ایران را به ملوک الطوایف تقسیم کرد

،کرمان در تصرف اشکانیان بود.در اواخر عهد ملوک الطوایف

در این خطۀ دلگشا هفتواد نامی کرمانی،امیر بود،

قلعه ای در بالای کوهی بساخت.

اردشیر بابکان که سرسلسله و پادشاه اول ساسانیان بود

ملوک الطوایف را در ایران برانداخت و به کرمان آمد.

ملک هفتواد را گرفت به طالع میزان بنای این شهر عظیم گذاشت.

که اکنون آثار حصار و خندق آن خارج شهر باقی است

و آن را موسوم به گواشیر نمود

برخی گویند گواشیر مخفف کوره اردشیر می باشد.

در حالیکه کوره به معنی شهراست.

دکتر باستانی پاریزی همچنین در همین صفحات از کتاب مزبور

به نقل از تاریخ وزیری و طبری نوشته است:

جانشینان اسکندر،بلاش و هفتواد بودند.

در اواخر عهد اشکانی نام دو حاکم مقتدر در کرمان یا گواشیر

به چشم می خورد که یکی از آندو بلاش و دیگری هفتواد است.

بلاش حاکم کرمان بود و روزی که اردشیر بابکان به کرمان حمله برد

و ایالت کرمان را که در جوار کشور او بود مسخر نمود.

پادشاه آنجا موسوم به بلگاش را اسیر کرد،

کلمه بلگاش همان بلاش است.

ابن اثیر در جلد اول الکامل ص167 به نقل از طبری می گوید:

چون اردشیر به کرمان رفت در آنجا حاکمی بود که بلاش نام داشت

و جنگ شدیدی در گرفت و اردشیر در آن جنگ شخصأ شرکت داشت

و بلاش را اسیر کرد و شهر را گرفت و فرزند خود را

که نیز اردشیر نام داشت

در آنجا گذاشت و چنین به نظر می رسد که این حاکم

مقیم شهر کرمان بوده است

و قلعه ای که به نام قلعه اردشیر معروف است

شاید در زمان همین اردشیر بابکان و پسرش اردشیر

که حاکم کرمان بود ،

ساخته شده باشد و پیش از آن از قلعه دختر و قلعه کهنه

از شهر دفاع و حفاظت می کردند.

همچنین،پروفسور آرتور کریستین سن دانمارکی در کتاب تاریخ ایران

در زمان ساسانیان،ترجمه رشید یاسمی

صفحات 134 و 135 می نویسد

؛اردشیر بابکان که در سال 1208 میلادی پادشاه شد،

ایالت کرمان را که در جوار کشورش بود،

مسخر کردو پادشاه آنجا- ولخش  را اسیر کرد

و سواحل خلیج فارس جزء قلمرو آن پادشاه جهانگشا گردید.

گویند در این ناحیه سلطانی بوده که مردم او

را چون خدایی میپرستیدند.

وی به دست اردشیر از پای در امد،

اردشیر بعد از خود در تمام پارس و کرمان فرمان داد تا

در گور(فیروزآباد)قصری و آتشکده ای برآورد

و یکی از فرزندان خود را که نیز اردشیر نام داشت والی کرمان کرد.

در صفحات 156 و 157 خاتون هفت قلعه تألیف دکتر باستانی پاریزی

مشخصات قلعه دختر و قلعه های متصل به آن مفصلاً معرفی شده اند.

از قطعات کاشی که سایکس در محیط قلعه دیده ،

برمی آید که بعضی از ساختمان های قلعه دختر علاوه بر جنبه نظامی

جنبه بزمی و عبادتی نیز داشته و هنر و ذوق

در تزئین آن دخالت داشته است.

در رشته جنوبی قلعه اردشیر صخره ای بالنسبه بلند دیده می شود

که از اواسط صخره،پلکانی برای رسیدن برفراز آن تراشیده اند

و صد و سی و چهار پله دارد.

سایکس احتمال داده است که این محل نقاره خانه قلعه بوده

و چون تراش پلکان ها تازه به نظر می رسد،احتمال داده است

که در همین اواخر تراشیده شده باشد.

نظریه دیگری که درمورد قلعه ای بودن هسته

اولیه شهرها موجود است،

این است که مهرپرستی ونیایش مهر، مردمان آن روزگاران

را برآن می داشت که در مناطق سوق الجیشی پراهمیت که

در اطراف آن نیز شرایط زیست اقلیمی وجود داشت،

قلعه هایی برای پرستش الهۀ مهر ایجاد کنند و به این مناسبت

که آن مظهر الهه را مونث می پنداشتند اینجا وآنجای ،

قلعه دختر برپا می داشتند ودر کنار آن،قلعه نظامی را

وکرمان یکی از آن نقاط است.

ضمناً قرارگیری آنان برسرراه هرمز فارس سیستان و

وجود امکانات بالقوه و بالفعل زیست اقلیمی هم منجر به ساخت

دژ محکمی می گردد که اکنون قلعه اردشیر ودختر نامیده می شوند.

(جغرافیا وبرنامه ریزی کرمان،تالیف علی زنگی آبادی ،ج 1 ص39)

بعضی از احکام کرمان به منظور حفاظت شهر ودفاع در

مقابل متجاوزان با ساختن حصار وبرج وباروهایی در اطراف شهر،

آن را محصور کرده و به حفر خندق هایی به

عرض تقریبی ده متر یا بیشتر

،مبادرت می ورزیدند و در امتداد این حصارها به هنگام

حملات دشمن خندق ها را از آب پر نموده و روی آن کاه میریختند

که چنانچه دشمن خواست داخل شهر شود

اولاً نیروهای او اشتباهاً داخل آب این خندق ها شده

و غرق شوند و ثانیاً،اگر هم احیاناً از آب خندق نجات یافتند،

از برج و باروهایی که به همین منظور به فاصله هر پنجاه متر

ساخته شده بود،سربازانی هم می گمارند که از این برج ها

به سوی دشمن تیراندازی می کردند و مانع از

ورود آنان به شهر می شدند.

همچنین با توجه به وسعت شهر،هر چند کیلومتر

در مسیر این حصارها دروازه هایی هم ساخته شده بود که

در این دروازه ها مامورانی را به نام دروازه بان گمارده بودند

که شب ها از ساعت معینی دروازه ها را بسته و صبح ها می گشودند

و در اوقاتی که دروازه ها مسدود بود،

کسی حق ورود به شهر و خروج از آن را نداشت.

محله ای که اکنون محله ی شهر است مربوط به شهر شاه اردشیر

و در سمت غربی جنوبی جدید است.

ساسانیان پس از تسلط بر کرمان در مشرق شهر فعلی،

قلعه اردشیر را بنا نهادند و از این قلعه و قلعه دختر،

حفاظت شهر را به عهده داشتند و علاوه بر قلعه های مزبور

قلعه های دیگری نیز مانند قلعه محمود و قلعه ازبک ها به همین

منظور در کرمان ساخته شده بود.

راجع به قلعه محمود باید دانست که،عده ای ساختمان

این قلعه را به محمود افغان نسبت می دهند.

در مورد قدمت قلعه ازبک هاو دیگر آثار باقی مانده از گذشتگان

که در دامنه مسجد صاحب الزمان واقع شده اند،

در بعضی از کتب تاریخی مطالبی نوشته شده

که نمونه هایی را بر می شمارد.


نمونه ای چند از آثار تاریخی شهر کرمان

قلعه ازبک ها

اوایل قرن دهم هجری قمری،موقعی که شهر کرمان

و توابع آن را ازبک ها در تصرف داشتند

و امر و نهی در دست آنها بود،

شخصی به نام گرگین خان که از امرا و سرداران این طایفه

و گویا مردی قسی القلب و بی رحم نیز بوده است

در نزدیکی تخت درگاه قلی بیگ در جنوب شرق کرمان

قلعه ای ساخت که خود و خانواده اش در آن سکونت داشتند

و از همین قلعه به سربازان تحت فرماندهی خود

و دیگر امور مربوط به شهر کرمان دستور های

لازم را صادر می کرد.

( تاریخ کرمان، محمود همت، ص 440)

حمله ازبک ها در سال(915ه ق/1509 م)به کرمان و خصوصاً

نواحی گرمسیر را در آتش غارت افکند

هنوز ضرب المثل کرمانی ها که مردم خشن و ظالم و متسلط

را به ازبک ها تشبیه می کنند-در اذهان است

(تاریخ کرمان،احمد علی خان وزیری، تصحیح دکتر باستانی پاریزی)

ژنرال سرپرسی سایکس که یکی از ماموران عالی رتبه انگلیس بود،

و از سال 1313 هجری قمری به بعد مسافرت هایی به کرمان نمود

و د رآخرین سفر خود به کرمان فرماندهی پلیس جنوب

را در نواحی جنوبشرق بر عهده داشت،

نقشه ای از شهر کرمان در عصر قاجارترسیم کرده است که

تصویر آن در صفحه 377 کتاب تاریخ

سلجوقیان و غز در کرمان تصحیح

و تحشیه دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی

و نیز در صفحه 77 کتاب گنجعلی خان اثر استاد باستانی پاریزی

چاپ شده است.

در نقشه ی مزبور و دیگر نقشه های مربوط به آثار تاریخی کرمان

نام قلعه ی ازبک ها در شرق شهر کرمان ذکر شده است.

اِدوارد براون که در سال 1887 م/1304 ه ق

مسافرت یک ساله ای به ایران داشته و دو ماه از این یک سال

را در کرمان و در منزل یکی از زرتشتیان

این شهرواقع در منطقه زریسف اقامت داشته،

در صفحه 566 کتاب"یک سال در میان ایرانیان

ترجمه ی ذبیح الله منصوری در مورد آثار واقع

در دامنه مسجد صاحب الزمان و حوالی تخت درگاه قلی بیگ

که محتملاً اراضی حدود کارخانه آسفالت شهرداری است

در یادداشت های مورخ هشتم ژوئن

1887 برابر با 28 رمضان 1304

ه. ق خود چنین نوشته است:

عصر آن روز تصمیم گرفتم به اتفاق فریدون و رستم

پسر رئیس پست اطراف شهر گردش کنیم و به شهر قدیم کرمان

که روی تَل ها واقع شده رفتیم و اگر فراموش نکرده باشم

محل آن در مغرب شهر کنونی است.


( شاید اشتباهاً به جای مشرق ، مغرب ذکر شده است.)

وبطوریکه می گویند؛شهر مزبور که در زمان اردشیر بابکان

مؤسس سلسله ساسانی وسعت و رواج داشته است،

روی تل ها واقع شده و همچنین چندین خرابه دیده شد

که یکی از آنها قدمگاه نام دارد.

(شاید منظور نویسنده مسجد صاحب الزمان بوده).

کرمانی ها آن را امکنه مقدس می خوانند

و نذرهایی به نام آن می کنند.

ما از تل های مزبور گذشتیم و وارد دشت جدیدی شدیم

که در انتهای قسمت جنوبی آن تپه ،

سنگستانی دیده می شود که در طرف چپ این دشت

عمارت کوچکی است

که به تخت درگاه قلی بیگ شهرت دارد

واز اسب پیاده شدیم و قدری نشستیم همراهان به من گفتند:

قدیم در دهانه این دشت و قسمت پایین یک سد وجود داشته

و تمام این جلگه و مخصوصاً قسمت فوقانی آن مبدل به یک

دریاچه وسیع می شده و دریاچه مزبور طوری وسعت داشت که

در بعضی اعیاد،سلاطین کنار دریاچه می نشستند

و به تماشای مسابقه قایق رانی مشغول می شدند.

بر طبق نقشه چاپ شده که مربوط به وضع جغرافیایی کرمان

دردورا ن قاجاراست،موقعیت قلعه ازبکها ودیگرآثار موجود

در حوالی کوههای

مسجد صاحب الزمان وسید حسین مشخص گردیده است.

باتوجه به این نقشه ، محل قلعه ازبکها برفراز تپه ای

حدود کارخانه آسفالت شهرداری کرمان بوده

وکرمانیهای هفتاد،هشتاد ساله حتماً به خاطر دارند

که درحدفاصل کوهی که تخت درگاه قلی بیگ برفراز آن

احداث شده وکوهی که شهرداری دامنه آنرا به صورت آبشار

وپارک درآورده راه باریکی وجود داشت به عرض تقریبی سه متر،

که از جاده سرآسیاب محل فعلی خیابان سرباز منشعب

وبه طرف دشت ودامنه مسجدصاحب الزمان

یااراضی سیدحسین منتهی میشد.

ديار ستاره ها

کرمان يکي از استان هاي ايران می باشد

که در جنوب شرقي کشور واقع شده است.

اين استان از شمال به استانهاي يزد و خراسان جنوبي،

از شرق به استان سيستان و بلوچستان، ازجنوب به استان هرمزگان

و از غرب به استانهاي فارس و يزد محدود است.

کرمان با مساحت180,726 کيلومتر مربع،

پهناورترين استان ايران است.

جمعيت استان كرمان 2907202 نفر است كه

از اين تعداد 26/58 درصد در نقاط شهري 41/41 درصد

درنقاط روستايي بوده اند و 33/0 درصد از اين

جمعیت غير ساكن بوده اند.

براساس آخرين تقسيمات کشوري، استان کرمان داراي20شهرستان

و 44بخش است بلندي هاي استان کرمان دنباله

رشته کوههاي مرکزي ايران است

که از چين خوردگيي آتشفشاني آذربايجان آغاز مي شود

و تا بلوچستان امتداد مي يابد و دنباله آن را در فلات مرکزي،

حوزه هاي پست داخلي و کويرچندين بار قطع مي کنند.

كوه هزار مرتفع ترين قله استان كرمان و جنوب ايران است

و ارتفاع آن 4501 متر مي باشد و در غرب شهر راين قرار دارد.

تنوع آب و هوايي استان کرمان به دليل شرايط خاص اقليمي

در خور توجه است .

در نتيجه اين شرايط اقليمي، درنواحي شمال،

شمال غربي و مرکزي آب و هوا خشک و در جنوب

و جنوب شرقي گرم

و مرطوب است بارندگيهاي ۳۰-۶۰ ميلي متري دشت نرماشير

و شهداد و ۲۵۰-۴۰۰ ميلي متري کوههاي ده بکري و جبال بارز،

خود گوياي مناطق اکولوژيک متفاوت در اين استان است.

رژيم بارندگي اغلب به صورت باران است و

در محدوده آبان ماه تا ارديبهشت ماه قرار دارد

و ازبادهاي غربي و شمال غربي منطقه تغذيه مي شود

که اغلب موسمي و خشک است و به دليل دربرداشتن

انبوه خاک و شن رطوبت نسبي هوا را تقليل مي دهد

باغهاي پسته رفسنجان، نخلستانهاي بم،

موزستانهاي جيرفت همه از کشتگاه هاي بزرگ ايرانند

مس سرچشمه، مناطق آزاد سيرجان و بم و شهر کرمان

هم از مناطق صنعتي اين استانند.

جيرفت را بخاطر آب و هواي گرمسيري

و آب فراوانش، هندوستان ايران ناميده اند.

جير در گويش بومي آنجا يعني زير و جيرفت يعني زير اُفت،

زيرا منطقه جيرفت در زير کوه هاي بلند پارچ جبال بارز افتاده است

تصویری ازباغ شاهزاده ماهان

تصویری ازیخدان مویدی

تصویری ازارگ بم

تصویری ازمقبره شاه نعمت الله ولی ماهان

از نقاط ديدني استان کرمان ميتوان به ارگ بم،

ارگ راين، باغ شاهزاده ماهان، آستانه شاه نعمت الله ولي ماهان،

کاروانسراي پاريز، يخدان مؤيدي، قلعه دختر و قلعه اردشير،

مسجد ملک، مجموعه گنجعليخان و مجموعه وکيل اشاره کرد.

استان کرمان از لحاظ تاريخي، سابقه سکونت در اين ناحيه

به هزاره چهارم پيش از ميلاد مي رسد گنجينه هاي فرهنگي،

تاريخي و معماري ارزشمندي در گذر زمان دراين استان پديد آمده

كه نمايان گر روند تاريخي و حيات اقتصادي اجتماعي اين منطقه است.

استان کرمان از اقتصادي پويا برخوردار بوده

و در زمينه کشاورزي و انواع صنايع رونق به سزايي دارد.

تنها شهر خشتي جهان ارگ بم متعلق به هزاره هاي

پيش از ميلاد به اين خطه تعلق دارد و بازار بسيار زيباي شهر کرمان

به همراه ده ها اثر باستاني، طبيعي و معماري در اين ديار وجود دارد

که همواره گردشگران را مجذوب خود نموده

و جلوه هاي جهانگردي اين منطقه را به نمايش ميگذارند

در مدارك تاريخي و جغرافيايي اسلامي نام اين

منطقه كرمان،كارمانيا،ژرمانيا، كرمانيا، كريمان، كارماني و كرماني

و در كتيبه بيستون به صورت يوتيه ذكر شده است.

نام كرمان در دوره هاي قبل از اسلام، بوتيا و كارامانيا بوده است.

برخي عقيده دارند كه كرمان دگرگون شده كلمه كريمان است

و عده اي نيز آن را مشتق از كارمانيا قديم

به معني جايگاه دلاوري و نبرد ذکر مي کنند.

تنها رودخانه دائمي اين استان، هليل رود مي باشد که

مهم ترين رود استان به شمار مي آيد

و حوضه وسيعي از دشت حاصلخيز جيرفت را آبياري مي کند

و يکي از پر برکت ترين رودهاي ايران محسوب مي شود.

طول اين رودخانه 378 کيلومتر و از کوهستان هزار سرچشمه گرفته

و در نهايت به هامون جازموريان مي ريزد.

اساس اقتصاد كرمان بر صنعت صنايع دستي و صنايع ماشيني،

كشاورزي، دام داري، كارگري و تجارت استوار گرديده است.

پسته، قالي، زيره، كتيرا، حنا، گندم و بعضي مواد كاني ازقبيل

مس ,زغال سنگ ,کرميت و... صادرات اين منطقه

را تشکيل مي دهند.

منطقه کرمان ازنقاط عمده باستاني کشور است که سابقه اسکان

و زندگي در آن به هزاران سال قبل و همزمان با مهاجرت نخستين

اقوام آريايي به ايران باز مي گردد.

در متون تاريخي يونان که از آريايي ها و سلاطين هخامنشي

آنان سخن به ميان آورده، از کرامان و سکران و سيستان

به عنوان ساپراپ ها و ايالات شرقي ايران نام برده شده است.

در دوره هخامنشيان جاده شاهي و راه ابريشم از استخر

و شهر پارسه (پرسپوليس) به يزد و کرمان و سيستان ادامه داشت

و تا هندوستان کشيده مي شد.

در دوره معاصر در نخستين تقسيمات کشوري که براي ايران،

در دوران قاجاريه و آغاز مشروطيت انجام شد،

کرمان و فارس به همراه هرمزگان يک ايالت شناخته مي شدند.

بر اساس تقسيمات کشوري استان کرمان شامل 20 شهرستان

زير مي باشد:

بافت، بردسير، بم، جيرفت، رفسنجان، راور، زرند، سيرجان،

شهربابک،ريگان ,فهرج, رابر ,انار,رودبار,قلعه گنج ,منوجان ,

عنبر آباد,کوهبنان , کرمان و کهنوج.

کرمان از لحاظ تجاري و صنعتي

نيز به خاطر وجود منطقه ويژه اقتصادي سيرجان و ارگ جديد؛

همچنين به علت توليد انواع مرکبات ,خرماو.....

بيشتر پسته صادراتي ايران در اين استان با اهميت است.

پسته رفسنجان را در اين راستا مي توان يکي از مهمترين

محصولات صادراتي استان و البته کشور دانست

که به علت کيفيت و ميزان توليد پسته در کشور بي نظير

و در سطح جهان شناخته شده است.

اين استان در تاريخ و ادبيات ايران نيز اهميت بسيار دارد؛

شاعران و عرفاي بزرگي چون خواجوي کرماني؛

که حافظ سخن خود

را به شيوه او مي داند؛ شاه نعمت الله ولي از بزرگترين عرفاي

قرن هشتم و اوحدالدين کرماني،

استاد و مرشد اوحدي مراغه اي

,محمد بن عيسي ماهاني و.... کرمان را در ادب و عرفان ايران

نيز داراي جايگاهي بس رفيع مي نمايد.

اين استان از جهات مختلف باستاني و تاريخي، اقتصادي و تجاري،

گردشگري؛ ادبي و فرهنگي

يکي از مهمترين استان هاي کشور است

مشاهير کرمان

تصویری ازهنرمندبزرگ علی اکبرصنعتی

تصویری ازنویسنده سرشناس هوشنگ مرادی کرمانی

تصویری ازمیرزااقاخان کرمانی


خواجوي کرماني، هوشنگ مرادي کرماني،

ميرزا آقاخان کرماني، علي اکبر صنعتي، پرويز شهرياري،

روح مد روحي، فواد کرماني، مجدالاسلام،

دکتر عباس رياضي کرماني و...

« آشنایی بااستان کرمان »

نام کرمان از نام یکی از ده شاخه اصلی پارسیان

که به جنوب ایران آمدند گرفته شده است.

شاخه اصلی پارسیان اینها بودند:

پاسارگادی،مارافی،کرمانی،ماسپی،مانتیالی،

دروسی،دایی،مردی،درو پیکیو ساگارتی.

کرمان در زمان هخامنشیان بخشی از شهر(ساتراپی) فارس به شمار می رفت.

از شهرهای کهن این سامان سیرجان (شیرگان باستان)،

بردسیر(به اردشیر باستان)،

گواشیر(کرمان امروزی) فهرج(بهره باستان)

و ارگ بم و نرماشیر و جیرفت است.

استان کرمان

یکی از بزرگترین استانهای ایران است

و مساحتی در حدود 175069 کیلومتر مربع را در

بر می گیرد که درحدود یازده درصدمساحت کل کشور ایران است

این استان در جنوب شرقی ایران

واقع شده است و از جمعیتی بالغ بر دو میلیون نفر برخوردار است

که 53 درصد آن را شهرنشینان و 46 در صد آن را روستا نشینان

و یک درصد باقیمانده را عشایر تشکیل

می دهند بر طبق سر شماری سال 1996 جمعیت استان

درحدود دو میلیون و جهار هزار نفراست

بالاترین میزان شهرنشینی استان را شهر کرمان با 79 درصد داراست

ازآن جهت که شهر کرمان توسعه یافته ترین و بزرگترین شهر استان است.

منطقه کوهستانی استان

بخشی از کوههای مرکزی ایران است که از کوهستانهای آتشفشانی قدیمی

شکل گرفته که نقطه شروع آنها در آذربایجان در شمال غربی ایران است

و نقطه پایان آنها در بلو چستان

سلسله جبالی را در این استان می توان سراغ گرفت که در دامنه

آن دشتهای وسیعی واقع شده است .

کوههای بشاگرد و کوهبنان از بلند ترین کوههای منطقه اند،

هرچند قلل مشهور دیگری همچون طغرالجرد

، سیرچ ، ابارق و تهرود راهم می توان نام برد.

قللی هم در بخش شمالی استان واقع شده اند مثل شهر بابک ،

کوهپایه ، جهل ستون ، لاله زار و هزار بهر اسمان.

آب و هوای استان متنوع است دربخش های شمال

و شمال غربی و مرکزی استان ، هواخشک است و معتدل، در حالی که

در جنوب و جنوب غربی هوا گرم است و تا حدی شرجی .

درمرکز استان (جایی که شهر کرمان واقع شده است)

هوا خشک و نیمه معتدل است و میانگین

درجه حرارت 6/39 درجه سانتیگراد است

اما پائین ترین درجه حرارت به ثبت رسیده

منهای هفت درجه سانتی گراد است در طی بهار درجه حرارت متوسط استان

بین بیست تا بیست و پنج درجه سانتی گراد به ثبت رسیده است

بنابراین بهار بهترین فصل برای مسافرت به استان است

که بازدید از نقاط تاریخی و مناظر طبیعی لذت سرشاری را

نصیب مسافران خواهد کرد.

جاذبه طبیعی استان

از تنوع زیست محیطی آن ناشی می شود چشمه های آب معدنی

چشم اندازهای طبیعی بسیار زیبایی دارند و

چندین منطقه حفاظت شده در کنار صحراهای بکر زیبا را می توان

از زیبایی ها و جاذبه های تویستی استان نام برد

نگاهی گذرا به بخش توریستی استان کافی است

که ثابت کند کرمان از تواناییهای بالقوه توریستی،

طبیعی و تاریخی فراوانی برخوردار است.

تاریخ مردم استان به چهار هزار سال قبل از میلاد مسیح می رسد

این سابقه طولانی ، در مجموع منطقه را به مکانی تاریخی

مبدل کرده است در طول تاریخ طولانی منطقه ،

مجموعه گرانبهایی از میراث تاریخی و فرهنگی گرد هم آمده

و بخش با ارزش و شایان توجهی

از تمدن ایران زمین را شکل داده است

هر مکان تاریخی در کرمان امروز از حکومت محلی

و ساختار اجتماعات بومی خبر می دهد

بهار دراستان کرمان

به معنای کوههایی پر از لاله است .

این استان در بهار بوی گل محمدی و شکوفه های نارنج می دهد

درختان گیلاس در بردسیر

و بافت به گل می نشیند و مردم کرمان در زمین های صنعت ،

معدن کاوی و کشاورزی بسیار فعالند.

این استان از نظر زمین زیرکشت مقام چهاردهم کشور را داراست ،

اما در تولید میوه در مقام نخست است

در طی سالهای 1994و 1995 چهار درصد کل منطقه

زیر کشت محصولات متلف بوده ، قالیچه ،

پتو ، پارچه، شال، قالی، جاجیم از

صنایع دستی منطقه اند .

قالی کرمان در سطح جهانی شناخته شده است صنایع فلزی،

غذایی، ماشین آلات به ترتیب بالاترین

میزان تولید را دارند.


پسته ، خشکبار، قالی، گلیم ، خرما ، میوه ، سبزی ،

مس و سنگهای تزئینی

مهمترین کالاهای صادراتی استانند.

قدمت کرمان به قدمت تاریخ است اردشیر اول

بنیانگذار سلسله ساسانی را بانی کرمان

درقرن سوم می دانند در اسناد تاریخی با نامهای کارمانیا ،

کرمانیا و ژرمانیا به کرمان

اشاره شده است و این خود به معنای شجاعت  جنگاوری است .

حداقل یک محقق یعنی دکتر جواد برومندسعید بر این باور است

که کرمان از دو کلمه «کار» و«مان»تشکیل شده است

و در مجموع به معنای محلی است

که درآن قالی می بافند.

(«کار» به معنای تار و پود و «مان» به معنای مکان است.)

جغرافی دانان نام باستانی کرمان را گواشیر یابردشیر ثبت کرده اند.

در طول تاریخ کرمان کمتر روی آرامش به خود دیده است

از قرن هفتم تا عصر قاجار اعراب ، آل بویه ، سلجوقیان ،

ترکمنها و مغولها هر کدام در برهه ای بر کرمان حکومت رانده اند.

در عصر قاجار قاجار کرمان قربانی آقا محمد خان قاجار وحشی شد در طول تاریخ

بسیاری پادشاهان کرمان را پایتخت خود قرار داده اند

اما در عصر صفویه و در دوران حکومت گنجعلیخان کرمان روی آبادانی به خود دید

و در طی یکصد سال اخیر به امنیت مطلوبی دست یافته است.

استان کرمان ده شهر اصلی ، بیست و هشت منطقه دارد.

مساحت آن 185675 کیلومتر مربع در جبهه جنوب شرقی کشور قرار دارد

و بعد از استان خراسان پهناور ترین استان کشور محسوب می شود.

منطقه کرمان یکی از نقاط عمده کشور است که

سابقه اسکان و زندگی درآن به هزاران سال قبل

و همزمان با مهاجرت نخستین آریایی به ایران باز می گردد.

در متون تاریخی یونان که از آریاییها و سلاطین

هخامنشی آنان سخن به میان رفته است

از کرامان و سکران و سیستان ادامه داشت و تا هندوستان کشیده می شد.

اسکندر مقدونی در سفر به شرق در کرمان

توقف چند روزه داشت می توان با اطمینان

و بر مبنای گزارشات تاریخی گفت که سابقه سکونت

و شهر نشینی در منطقه کرمان به

چندین هزار سال قبل بر میگردد و این منطقه

در کناره کویر مرکزی فلات ایران ،

همواره پایگاه امن و استراحتگاه مناسبی

برای مسافران به سوی شرق بوده است.

پهنه استان کرمان در همسایگی خراسان ،

یزد ، فارس ، هرمزگان و سیستان و بلو چستان

قرار دارد.

بیابان؛ سفره پربرکت، اما متروک ایران

استان کرمان

(ویژگیهای طبیعی و اقلیمی استان)

استان کرمان در جنوب شرقی ایران قرار گرفته است

و ارتفاعات ان دنباله رشته کوههای مرکزی ایران است

که از چین خوردگی های اتش فشانی اذربایجان شروع می شود

وتا بلوچستان امتداد می یابد و دنباله ان را در فلات مرکزی ،

حوزه های پست داخلی و کویر چندین بار قطع می کنند.

تنوع اب و هوایی استان کرمان به دلیل شرایط خاص اقلیمی

در خور توجه است.در نتیجه این شرایط اقلیمی ،

در نواحی شمال، شمال غربی، مرکزی اب و هواخشک

و در جنوب و جنوب و جنوب شرقی گرم و مرطوب است.

استان کرمان از تنوع اب و هوایی از گرم ،شدیدا خشک،

متمایل به نه چندان خشک، سردو ییلاق متمایل

به استپ و نیمه خشک تا کویری برخوردار است.

از نظر بارندگی ، توده های هوای باران زا از

سمت غرب و شمال غرب به ان می رسد

و به علت پیمایش مسیری طولانی بر روی خشکیها

و همچنین عبور از سلسله جبال زاگرس

و البرز د چار فرسایش و رطوبت زیادی را متحمل میشود

و اورد ابی ان اندک است.

ارتفاعات مرکزی استان از خشکی اقلیم می کاهد

و تناسب یا افزایش ارتفاع موجب افزایش بارندگی و کاهش دما می شود.

موقعیت جغرافیایی

استان کرمان در جنوب شرقی فلات مرکزی کشور

بین 25درجه و55دقیقه تا 32درجه شمالی و 52درجه

و26دقیقه تا 59 درجه و26دقیقه طول شرقی

از نصف النهار گرینیچ قرار گرفته است.

استان کرمان از شمال به استانهای خراسان و یزد،

از شرق به استان سیستان و بلوچستان، از غرب

به استان فارس و از جنوب به استان هرمزگان محدود می شود.

استان کرمان در سال1378 دارای 11شهرستان،

33بخش، 49شهر،141 دهستان، و 5937 ابادی مسکونی بوده است .

شهرستانهای استان کرمان با توجه به مساحت انها عبارتنداز:

بافت128125 ، بردسیر6324 ، بم 19424 ،

جیرفت 13799 ، راور 11535 ، رفسنجان 10687،

زرند 8452 ، سیرجان 3553 ، شهربابک 13531 ،

کرمان 44570 ، و کهنوج 24705 ، کیلومترمربع می باشند.

در بین شهرستانهای فوق شهرستان بافت

با2250 مترارتفاع از سطح دریا مرتفع ترین شهرستان استان ،

شهرستان کرمان با 577679 نفر جمعیت

پر جمعیت ترین و  با مساحت 44570 کیلومترمربع

وسیع ترین شهرستان این استان می باشد.

شهرستانهای مهم استان

کرمان

دربرخی از مدارک تاریخی و جغرافیایی این منطقه کرمان،

کارمانیا،ژرمانیا  و کرمانی  ذکر شده است.

بعضی از جغرافیدانان نام قدیم این شهر را گواشیر

و برخی هفتواد می دانند

(داستان کامل ان در شاهنامه امده است) .

به استناد منابع تواریخ عرب و یهود، کرمان

منسوب به کرمان بن هیثال بن ارفخشدبن سام بن نوح است

و نام ان در کتیبه بیستون به صورت "یویته"ذکر شده است.

در دوره ساسانیان فرمانروای کرمان،

عنوان شاه داشت چنان که بهرام چهارم (388-389ه.ق)

به مناسبت این که در زمان پدرش والی کرمان بود

به کرمانشاه (شاه کرمان) معروف بود.

در این دوره سیرجان مهم ترین ناحیه کرمان محسوب می شد.

در زمان عباسیان بود که مهم ترین شاهراه شمالی – جنوبی

از طریق سیرجان به طرف جیرفت و بم به شمار می رفت.

درزمان صفویه کرمان مرکز عمده تجارت شد

و به علت شالهای کشمیری مرغوبی که

در این شهر بافته می شد، شهرت یافت.

سالهای 1850-1925 میلادی به مدت 75 سال،

دوران نفوذ انگلیسها در کرمان بود وبا تشویق

انان تجارت بین پارسیها (زرتشتیان) و هندوها رونق گرفت

و کنترول بازرگانی کرمان به دست هندوها افتاد،

چنان که یک کاروانسرا در کرمان به نام کرمانسرای

هندوها معروف شد.

کرمان ، هم به علت نزدیکی به بندرعباس

(مهم ترین بندر تجارتی ان زمان)

و هم به دلیل قرار گرفتن در شاهراه تجارتی ایران

به هند موقعیت بسیار خوبی داشت.

شالهای زیبای کرمانی از همین طریق به هند و سپس به اروپا صادر می شد.

در سالهای 1920-1930 صنعت فرش کرمان

به حد اعلای توسعه رسید و بیشترین قالی کرمان به امریکا صادر شد.

بم

در قرون اولیه ، بم دومین شهر عمده کرمان به حساب می امده

و مرکزی پر رونق بوده که با سیستان و خراسان روابط تجاری داشته است.

شهرستان بم در 220کیلومتری جنوب شرقی کرمان

واقع و ارتفاع ان از سطح دریا 1062 متراست.

بم از نظر ارتفاعات دو وضعیت متفاوت دارد.

یکی ناحیه کوهستانی که ادامه رشته کوههای مرکزی ایران

و مشهور به جبال بارز است.

دیگری ناحیه پست کویری که مشتمل بر شنزار و نمکزار لوت

و اطراف ان است که پست ترین نقطه ان با

ارتفاع 330متر از سطح دریادر حد بین شوره گز و فهرج واقع است.

در این شهرستان بادهای چندی می وزند که عبارتند از:

باد معروف به گاوکش، بادگرم جنوب،

باد غربی و بادهای مشهور به "کوه باد".

مهم ترین رودهای بم عبارتند:

رود نساء ، رود فاشکوه "تلنگو"تهرود و رود "اد وری"

که از جبال بارز و راین سرچشمه می گیرند.

بم شهری است قدیمی که بنای ان را به بهمن

پسر اسفند یار،نسبت داده اند.در شمال شهرفعلی بم ،

قلعه تاریخی ارگ قرار گرفته که مهم ترین بنای تاریخی

خشت و گلی جهان است.

شهربم در گذشته در مسیر جاده ابریشم قرار داشته

و در زمره یکی از مهم ترین مراکز تولید

و پرورش کرم ابریشم نیز بوده است .

از معادن بم می توان به سنگ مرمر سروستان

و معادن سولفور سرب در محلی به نام کوه کبودی اشاره کرد.

جیرفت

بنا به نوشته (حمدالله مستوفی)در (تاریخ گزیده)

در زمان فتح کرمان به دست مسلمان ، منطقه جیرفت ،

جنگلی و حیوانات وحشی داشته است

(مسلمانان، ان منطقه را پاک سازی و ابادیهایی در ان ایجاد کردند.).

بنا به نوشته جغرافیدانان عرب مانند

(ابن حوقل) و مقدسی، جیرفت در قرون اولیه اسلامی

(سومین شهر) عمده کرمان محسوب می شده

و با سیستان و خراسان روابط تجاری داشته است.

شهرستان جیرفت در جنوب استان کرمان

در فاصله 234کیلومتری شهر کرمان قرار گرفته

و از شمال شرقی به بم ، از مغرب به بافت،

از جنوب به کهنوج و از شرق به استان سیستان بلوچستان

محدود می شود و ارتفاع ان از سطح دریا 1100متر است.

شهرستان جیرفت به دو ناحیه کوهستانی و پست و جلگه ای تقسیم می شود.

مهم ترین رود جیرفت هلیل رود است که

از ارتفاعات غربی سرچشمه می گیرد و پس از مشروب کردن

اراضی مسیر خود به باتلاق جازموریان می ریزد.

در حال حاضر در محلی به نام (تنگه نراب)سدی احداث شده است .

بافت

این شهرستان در 156کیلومتری جنوب غربی کرمان

قرار گرفته و ارتفاع ان از سطح دریا 2250متر است.

بافت از نظر اب و هوا به دو منطقه سرد سیر

و گرمسیر تقسیم می شود.

مهم ترین رودهای بافت عبارتند از :

رود بافت (سلطانیه)، رود رابر، رود زردشت و رود خبر .

در قادر اباد از توابع ارزوئیه جنگل نسبتا وسیعی وجود دارد

که در ان حیواناتی از قبیل گراز و خرگوش دیده می شوند

و در نقاط کوهستانی یوز پلنگ، گرگ ، کل و بز کوهی،

و از پرندگان تیهو ، دراج، سینه سیاه (چکور)زندگی می کنند.

فعالیت اقتصادی این ناحیه بر دو پایه کشاورزی و دامپروری قرار گرفته .

در دولت اباد صوغان (شرق ارزوئیه)یک معدن کرومیت وجود دارد.

محصولات کشاورزی بافت به دو دسته تقسیم شده

محصولات مناطق سردسیر در رابر و گوغر ،

و محصولات مناطق گرمسیر در ارزوئیه و شاهماران .

صنایع دستی سنتی مانند قالیبافی و جاجیم بافی

در بین ایلات و عشایر بافت رایج است.

رفسنجان

این شهر در غرب استان و به فاصله 109کیلومتری

شهرکرمان قرار گرفته و از شمال به بافق در استان یزد،

از جنوب به بردسیر و سیرجان ، از مغرب به

شهربابک و از مشرق به کرمان محدود می شود.

ارتفاع رفسنجان از سطح دریا 1469متر است.

شهر رفسنجان در میان دو رشته کوه قرار گرفته

که ارتفاعات ان دنباله کوههای مرکزی ایران و

از مهمترین کوههای ان ارتفاعات نوق و داوران است.

رفسنجان در منطقه کویری قرار دارد و اب و هوای

ان نیمه صحرایی و خشک و میزان بارندگی ان کم است.

رودهای رفسنجان از نوع اتفاقی و مهمترین انها

رود شور است که از ارتفاعات سرچشمه می گیرد

و به چاله بافق در استان یزد می ریزد.

قبلا در رفسنجان پنبه کاری رواج داشته و اکنون

پسته جایگزین ان شده و باغهای پسته چون حصاری شهر را در برگرفته اند.

معادن مس سرچشمه در50کیلومتری جنوب رفسنجان

قرار گرفته که به طریق (روباز) استخراج می شود.

از معادن دیگر می توان سنگ مرمر ، نمک و سرب رانام برد.

سیرجان

سیرجان، بعداز اسلام و تا اواسط قرن دهم میلادی

شهر عمده و مرکز ایا لت کرمان بوده که (شیرجان)هم گفته شده است.

سیرجان تقریبا در هشت کیلو متری مشرق شهر

جدید سعیداباد قرار داشته و در ان زمان والی کرمان

نیز در همین محل مستقر بوده است.

نام سیرجان در اصل (سیرگان)بوده و

بنای ان به بهمن پادشاه اشکانی نسبت می دهند

و در استیلای عرب ان معرب کردند و سیرجان نامیدند.

شهرستان سیرجان در فاصله 175کیلومتری

جنوب غربی کرمان واقع شده و از شمال

به شهرستان رفسنجان 230کیلومتر،

و شهربابک 70کیلومتر، از جنوب هرمزگان،

از مشرق به شهرستانهای بافت 129کیلومتر

و بردسیرو از مغرب به استان فارس محدود است.

سیرجان بین کوههای مرکزی و کوههای شرقی زاگرس قرار گرفته

و مهمترین ارتفاعات ان :

از کوه پنج، چهارگنبد، بیدخوان، و کوه عین البقر است.

اب و هوای سیرجان نیمه بیابانی است.

مهمترین رودخانه های سیرجان عبارتند:

تنگوییه(پلنگی) و رودخانه حسین اباد که هر دو فصلی هستند.

پوشش گیاهی و جانوری:

گیاهان جنگلی سیرجان بیشتر در زمینه قیچ،

قاق، و انواع گون (کتیرا) است.

و حیوانات این منطقه در کوهستانها روباه ،

گرگ، کفتار، پلنگ، قوچ، میش (کل) و در دشتها اهو،

گورخر، و پرندگانی از قبیل  کبک، سینه سیاه، و تیهو هستند.

زبان مردم سیرجان فارسی است ولی عشایر

به زبان ترکی نیز تکلم می کنند.

مهمترین ایلات سیرجان عبارتند از:

افشار، ارشلو،قرایی، بچاقی، و شول.

در اراضی حاصلخیز قطبیه اثار خرابه های (قلعه سنگی)

که بر روی صخره ای بنا شده است دیده می شود

که قدرت نظامی فوق العاده ای داشته و اعراب ان

را مرکز حکومت ایالت کرمان قرار داده بودند.

سایر بناهای تاریخی سیرجان عبارتند از امامزاده احمد،

امامزاده علی، و اتشکده فیروزه سیرجان .

معادن سیرجان :

معدن اهن (گل گهر) ، معادن تنگوییه،

و چنگال نیز در سیرجان وجود دارند که سنگ مرمر

انها معروف است و یک معدن سنگ سفیدچینی هم دارد

که کارخانه چینی سازی در سیرجان را ایجاد کرده است.

بردسیر

نام قبلی کرمان در قرون وسطی بردسیر بوده

که گواشیر نیز نامیده می شده است.

بردسیر از زمان سلطنت ال بویه مرکز ایالت شده است .

(ابن حوقل) بردسیر را در سال 550هجری قمری

شهر کوچکی دانسته و (محمدبن ابراهیم) اسامی

بردسیر و گواشیر را به جای یکدیگر و به یک معنی

به کار برده است .

به هر حال بردسیر گرچه شهر کوچکی بوده،

بسیار اباد و اطراف ان زیر کشت قرار داشته

وزمانی از خود شهر کرمان پیشرفته تر بوده است.

افضل الدین ابوحامد کرمانی می نویسد که اطراف

بردسیر دیواری بوده که شهر داخل ان قرار داشته است

و اطراف دیوار تاکستانها و ابادیها قرار داشته اند.

به نظر می رسد که در قرن شانزده میلادی نام بردسیر

دیگر بر مرکز ایالت اطلاق نمی شده ولی کرمان

هنوز گواشیر نامیده می شده است و از ان به

بعد کرمان کم کم به کرمان معروف شده

و لقب (دارالامان) نیز داشته چنانکه این عنوان

روی بعضی از سکه های قدیمی ضرب شده

در کرمان مشاهده شده است.

شهرستان بردسیر (مشیز) هم نامیده می شده است.

مهمترین رودهای بردسیر عبارتند از:

رودخانه قریه العرب، رودخانه اب بخشا و رودخانه ناهونک

و از ابهای راکد بردسیر می توان دریاچه ی ترشاب

و  دریاچه حلبی ساز  را نام برد.

چند چشمه نیز در بردسیر وجود دارند که عبارتند

از چشمه گزوییه ، چشمه نور و چشمه سرخ .

محصولات مهم سیرجان عبارتند از :

چغندر قند، غلات، و دانه های روغنی است.

در زمینه صنایع ماشینی کارخانه قند بردسیر اهمیت ویژه ای دارد.

کهنوج

شهرستان کهنوج در جنوبی ترین ناحیه استان

و در فاصله 320کیلومتری کرمان قرار گرفته

و از شمال به شهرستان جیرفت، از مغرب و جنوب

به استان هرمزگان و از شرق به منطقه جازموریان

و سیستان و بلوچستان محدود است.

ارتفاع کهنوج از سطح دریا 505متر است.

در ناحیه کوهستانی این شهرستان کوههای بشاگرد

واقع شده که دنباله کوههای زاگرس هستند و

تا جازموریان ادامه می یابند و کهنوج را از استان هرمزگان جدامی کنند.

اب و هوای کهنوج به طور کلی گرم است،

بارندگی کم ولی گاه به صورت رگبارهای شدید است.

هلیل رود تنها رود دایم این شهرستان است که در

ناحیه شمالی ان جریان دارد.

از رودهای فصلی ان می توان رود (کم سفید) را نام برد

که از ارتفاعات بشاگرد سرچشمه می گیرد

و به چاله (چاه رضا) وارد می شود.

زرند

این شهرستان در شمال غربی کرمان واقع شده

و 1555متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

تنها رود فصلی این منطقه شوراب است که به

چاله بافق در استان یزد می ریزد.

ارتفاعات مهم شهرستان زرند عبارتنداز:

کوهبنان، کوه هشتونی ، کوه طغرالجرد و توخ راجه .

محصولات مهم ان پنبه و پسته و غلات است .

صنایع زرند را می توان به صنایع دستی و صنایع معدنی تقسیم کرد.

مراکز استخراج زغال سنگ زرند عبارتند از

(باب نیرو) پابدانا، دره گر، هشونی و خمرود که

زغال سنگ استخراج شده پس از شست و شو

در کارخانه زغال شویی از طریق راه اهن به

کارخانه ذوب اهن اصفهان فرستاده می شود .

کوهبنان از توابع زرند است و اب و هوای کوهستانی دارد

و جزو مناطق سردسیر استان محسوب می شود .

در این بخش اثار تاریخی چندی وجود دارد که

از ان جمله می توان به ارامگاه

محمدشهید کوهبنانی و  برهان الدین کوهبنانی اشاره کرد.

راور

بنا به عقاید مختلفی که وجود دارد ، به درستی نمی توان

دلیل نامگذاری این منطقه را به نام راور معین کرد،

از جمله این عقاید انست که :

این منطقه مرکز و محل راهداری لوت کرمان بوده

و همیشه عده ای سرباز از این جاده محافظت می کرده

و انرا از حمله دزدان و غارتگران در امان می داشته اند،

لذا این محل را راور مخفف( راهور ) نامیده اند.

راهور به معنی نگاه دارنده راه و محافظ جاده بوده

که بعدا به راور تغییر یافته است.

شهرستان راور با 11535کیلومترمربع در

شمال شرقی استان واقع شده است.

این شهرستان تا سال 1376جزو شهرستان کرمان بوده

و از این سال به بعد با الحاق دهستانهای راور ،

حرجند و هروز از شهرستان کرمان به وجود امده است .

این شهرستان از شمال به استانهای یزد و خراسان ،

از جنوب و شرق به استان کرمان و از غرب به شهرستان زرند منتهی می شود.

بیشترین زمینهای کشاورزی این شهرستان

زیر کشت محصولات باغی و مهمترین

محصول باغی این شهرستان پسته است .

راورپل ارتباطی بین استانهای کرمان و خراسان است

و به همین دلیل از دیرباز مهم و مطرح و دارای

کاروانسراهای متعدد ی از جمله :

اب بید، حوض پنج، چاه کوران ، چهل پایه ، قلعه دختر و . . .می باشد .

معادن ذغال سنگ همکار و هجدک درتوسعه اقتصادی

این شهرستان نقش بسیار بسزایی دارد.

همچنین قالیهای دستباف راور از شهرت جهانی برخوردار است .

این شهرستان دارای ییلاقهای متعددی از

جمله فیض اباد، طرز و . . . میباشد

و در روستای طرز تعدادی سرو کهنسال وجود دارد که در نوع خود بی نظیر است.

شهربابک

این شهرستان قبلا جزو استان یزد بوده و حدود 40 سال

قبل جزو استان کرمان شده است .

شهربابک در غرب استان کرمان قرار گرفته

و از شمال به استان یزد واز مشرق به استان رفسنجان

و از جنوب به استان سیرجان واز مغرب به

استانهای یزد و فارس محدود است .

ارتفاع شهربابک از سطح دریا 905متر است.

اب و هوای این ناحیه نیمه صحرایی و رودها اغلب اتفاقی هستند.

مهمترین ارتفاعات این شهرستان عبارتند از

کوه شهربابک ، مروار و کوههای عاج پایین

و عاج بالا که به طور کلی دنباله سلسله جبال مرکزی ایران هستند.

گیاهان صحرایی این منطقه بیشتر درختان بنه،

بادام کوهی ، ارچن و در مراتع اسکنبیل، خارپشتر و گز است.

فعالیتهای عمده اقتصادی شهربابک

در زمینه کشاورزی و دامپروری است.

مهمترین توابع این شهرستان عبارتند از :

دهج، راویز، دهشتران، مزراع و میمند.

قدمت میمند که در 40کیلومتری شهربابک قرار دارد

به اوایل قرن هشتم می رسد و با داشتن خانه هایی

در دامنه تپه های سنگی و کوچه هاییکه به

یکدیگر متصل هستند، جاذبه توریستی دارد.

خانه موسی خانی از بناهای با اهمیت شهربابک

که یکی از جاذبه های توریستی این شهر محسوب می شود.

پیشینه تاریخی و فرهنگی

سرزمین کهنسال و پهناور کرمان در فلات ایران ،

یکی از قدیمی ترین کانونهای مد نیت به شمار می اید.

کشف دست افریده های متنوع سنگی ، سفالی،

فلزی از هزاره های پنجم پیش از میلاد مسیح ع

از تپه ها و دشتهای این سامان بیانگر ان است

و کشف اثار فرهنگی ، هنری، صنعتی

در تپه یحیی (دره صوغان بافت)و تل ابلیس(جنوب کرمان)،

اقوس شهداد، ویرانه های شهر دقیانوس،

جیرفت، گواه ظهور زندگی اجتماعی در این پهنه از زمین می باشد.

قلعه دختر و قلعه اردشیر از اثار قبل از اسلام

و بنا به روایت تاریخ و بسیاری از کتابهای تاریخی

این دو قلعه هسته اولیه شهر کرمان بوده است.

سابقه سکونت و استقرار انسان در دیار کرمان

در روزگاران گذشته به هزاره چهارم قبل از میلاد برمی گردد.

حومه

ماهان    جوپار     لنگر    قناغستان     ده بالا

حسین اباد      طاهر اباد     زنگی اباد

اب مراد     باغین    سعدین     رباط

نگار      اختیار اباد     کاظم اباد

مومن اباد    باقر اباد    جلا ل اباد     حسینیه

رودخانه ها

هلیل رود با8400کیلومترمربع مهمترین رودخانه دایم استان است.

سایر رودخانه ها:

نساء ، تهرودبم، خبربافت، اب بخشا، سیرچ،

ده بکری، تنگوییه، چاری، جمعا 16رشته رودخانه دایم

را در استان تشکیل می دهند.

باتلاقها

باتلاق نمکی در گودیهای دور افتاده، به ویژه در حوالی سیرجان.

چشمه ها

چشمه اب گرم ابارق

(یک کیلو متری ابارق)،

چشمه اب گرم مسکون

(حوالی بم)،

چشمه اب گرم سرزه

(در137کیلومتری جنوب شرقی بم)،

اب گرم گیشکی

(در64کیلومتریکرمان به بردسیر)،

اب گرم گسک

(شمال غربی راین)،

چشمه ده رئیس

(جنوب شرقی رفسنجان)،

اب گرم سلطان حسن شاه

(جاده گلباف،سعیداباد)،

اب گرم لاله زار

(جنوب بردسیر)،

چشمه معدنی حسن اباد

(کوهستان داوران،شمال خنامان)،

اب گرم گور

(جنوب شرقی راین)،

اب گرم سید

(جنوب بم)،

چشمه اب معدنی قاسم اباد

(شرق رفسنجان)،

چشمه معدنی ته خاتون

(شرق کرمان روستای جوشان)،

چشمه معدنی غرغره

(باباترش)(40کیلومتری راین)،

چشمه اب معدنی بوجان

(جنوب غربی کرمان)،

اب معدنی اختیاراباد

(جوقن،بی بی،شرا،جیوه،مرتضی علی،دردهکده اختیاراباد)،

چشمه معدنی اباداوران

(شمال شرقی رفسنجان)،

چشمه اب معدنی گلی اونگ

(جنوب شرقی سیرجان)،

چشمه اب معدنی باب تنگل

(شمال شرقی زرند)،

چشمه اب معدنی بیشه

(شمال شرقی کرمان و شمال شهداد) ،

چشمه اب معدنی بغرا

(شمال بخش جوشان در شمال شرقی کرمان) ،

چشمه معدنی حوض باد

(13کیلومتری جوشان درشمال شرقی کرمان) ،

چشمه اب معدنی حوض نو

(شمال شرقی کرمان).

اتش فشان ها

اتشفشان های قلعه حسنعلی راین

(جنوب شرقی راین)،

اتشفشان های لوت

(در غرب لوت)،

اتشفشان اج

(درنزدیکی دهج سمت چپ جاده اناربه شهربابک)،

اتشفشان مزاحم

(واقع در کمربند دهج ساردوئیه).

ییلاقها

ییلاقهای شهرماهان

(35کیلومتری جنوب شرقی کرمان)،

ییلاقهای جوپار

(30کیلومتریجنوب کرمان)،

ییلاقهای راین

(110کیلومتری کرمان در دامنه کوه هزار)،

ییلاقهای کوهپایه

(انتهای شرق کرمان )،

ییلاقهای ده بکری

(دامنه کوه جبال بارز و کوه شیر و از توابع شهرستان بم)،

ییلاقهای مسکون

(بم به جیرفت و30کیلومتری جیرفت)،

ییلاقهای دلفارد

(30کیلومتری جیرفت و ساردوییه)،

ییلاقهای درب بهشت

(مرکز بخش ساردوییه)،

ییلاقهای کوهبنان

(16کیلومتری کرمان و ییلاقهای اسفندقه در72کیلومتری جیرفت).

کوهها و ارتفاعات

کوه هزار

(شمال غرب بم در شهر راین)،

کوه شاهزاده

(دهستان بزنجان شهرستان بافت)،

کوه گلچین

(جنوب شرقی کرمان در دهستان ماهانه)،

کوه کشیت

(شمال بم)،

کوه جوپار

(43کیلومتری جنوب شرقی کرمان)،

کوه باغ بالا

(شمال شرق کرمان)،

کوه قدمگاه

(38کیلومتری جنوب غربی بم)،

کوه پورکان

(شمال شرقی شهربابک)،

کل کوهی

(درغرب روستای باغ سرخ از توابع دهستان کوه پنج شهرستان سیرجان)،

کوه بیدوییه

(جنوب غربی شهداد)،

کوه بابک

(بین شهربابک و رفسنجان)،

کوه پلوار

(ناحیه جنوب غربی کویرلوت).

غارها

غار ترنگ

(جنوب شرقی شهرستان بافت)،

غار چشم سبزگوغر

(50کیلومتری بافت)،

غار دهبکری بم ،

غار شعیب جیرفت ،

غار ایوب شهربابک ،

غار جواران رابر

(از توابع شهرستان رابر) ،

غار داوران رفسنجان ،

غار شب پره خبر بافت ،

غار یخ

(واقع در قله جوپار کرمان) .

ابشارها

ابشارقله علم شاه

(در بلندترین نقطه سلسله جبال بارز) ،

ابشار دلفارد

(شمال غرب شهر جیرفت) ،

ابشار راین

(20 کیلومتری راین) ،

ابشار کوهپایه

(30کیلومتری کرمان).

مناطق حفاظت شده طبیعی

منطقه شکار ممنوع انجرک

(در محدوده بخش رابر) ،

منطقه شکار ممنوع نو د ر هنگ

(شمال رفسنجان)

منطقه شکار ممنوع سیاه کوه

(محدوده سیرجان)

پناهگاه حیات وحش مهروییه

(جنوب غربی جیرفت از توابع شهرستان کهنوج) ،

منطقه حفاظت شده بیدوییه

(45کیلومتری کرمان و 10کیلومتری بردسیر) ،

منطقه سیاهونی

(نزد یکی راین) ،

منطقه چاه کوه

(زرند) ،

منطقه شکار ممنوع برج انار

(شهربابک) .

تک درختان

چنار راین

(شهر راین) ،

تک درخت کنار

(بم) ،

چنار کوه ترنگ

(جنوب شرقی بافت) ،

چنار بم

(جنوب بم) ،

سرو ده شتر بم

(در ده شتر بم که متاسفانه به علت بی توجهی قطع شده) ،

مجموعه درختان بزنجان بافت

(سرو امامزاده احمد سیرجان ، سرو راور ، چنار ابوالفضل راه جوپار ) .

بازارها ی قدیمی و جدید

بازارهای کرمان از جمله بناهای یادبود کرمان است

و معماری ان نوع تکامل یافته معماری ساسانی است .

سقف بازار کرمان از پشت بام شبیه نیم کره هایی است

که به طرف بالا محدب می شوند

و گنبدهای نوازی شکل و پشت سرهمی را ایجاد می کند .

بازارهای شرقی و غربی

بازار میدان ارگ

بازار ارگ

چهار سوق گنجعلی خان

بازار گنجعلی خان

بازار اختیاری

بازار سرداری

بازار وکیل

بازار قدمگاه

بازار عطاری

بازار مظفری

بازار سراجی

(حد فاصل بازار نقار خانه و چهار سوق)

بازارقلعه محمود

بازار مسگری

بازار زرگری

(قیصریه ابراهیم خان)

بازار کفاشها

بازار عزیز

بازار کلاه مالی

(حدفاصل بازارمسگری و بازار کفاشها)

بازار حاج اقا علی (رفسنجانی)

بازار شاه

بازارچه خواجه خضر

قیصریه ابراهیمخان

تیمچه محمودی

تیمچه میرزا علینقی

تفریحگاه ها و زیارتگاههای حومه و داخل

در مسجد صاحب الزمان :

*حلیمه خاتون

*طاق علی

*کت حلال و حروم

*غار قنبر

*کت کفتار

*تخت دریا قلی بیگ

*گنبد جبلیه

در زیارتگاه سید حسین جنب مسجد صاحب الزمان:

*چشمه شیر دوش

*کوه خز خزو

*کوه چل حو ضو

*زیارتگاه شاهزاده محمدقرب سید حسین

*پیر سبز پوشان قرب باغچه بداغ اباد

*زیارتگاه عباسعلی در چوپان محله

*میدان علی و پای انجیرو در صاحب الزمان

*زیارتگاه شیخ شاب(شهاب) در فریزن

*زیارتگاه شیخعلی گوهری در رق اباد

*زیارتگاه دروازه امام در کوچه قطبی

*زیارتگاه قطب اولیاء خیابان شاهپور سابق

*زیارتگاه سید علویه

*مشتاقعلی در فلکه مشتاق

*تندرستون و قله د ختر در شرق شهر

*صحرای سلسبیل

*صحرای سیدی

*سراسیاب فرسنگی

کاروانسراها*

*کاروانسرای وکیل

*کاروانسرای میرزا علینقی

*تیمچه حاج اقا عبدالله

*تیمچه کوزه گرها

*کاروانسرای لحاف دوزها

*کاروانسرای حاج مهدی

*کاروانسرای هنود(هندی ها)

*سرای جر(سمت راست بازار کفاشها)

*کاروانسرای میرزا حسن

*کاروانسرای حاج اقاعلی

*سرای گلشن .

مساجد *

*مسجد جامع کرمان

*مسجدگنجعلی خان

*مسجد امام

از قدیمی ترین مساجد کرمان و شاید ایران است

و به مسجد ملک هم معروف است

*مسجد صاحب الزمان کرمان

منتهی الیه شرقی کرمان  چسبیده به کوه

*مسجد پامنار

*مسجد ته باغ لله

*مسجداقا غلامعلی

*مسجد حاج اقا علی

*مسجد پای کتنگ

*مسجد بازار شاه

*مسجد قائم

*مسجد بازار وکیل

*مسجد فاطمیه (شامل تکیه)

*مسجد خواجه خضر

*مسجد سجادیه

*مسجد دوازده امام

تکیه ها*

*تکیه میدان قلعه

*تکیه گلباز خان

*تکیه محله شهر

*تکیه کد خدا علی محمد

*تکیه سید رمضان

*تکیه مدیر الملک

*تکیه شاه عادل

*تکیه خیابان مظفری

*تکیه همت

*تکیه خواجه خضر

*تکیه مسجد بازار شاه

*تکیه ته باغ لله

*تکیه فاطمیه

*تکیه عباسعلی

محله های قدیمی کرمان*

*میدان قلعه

*قلعه محمود

*عباسعلی(چوپان محله)

*مسجد ملک

*تکیه شاهزاده شاهرخ خان

*سرجوی مویدی

*دروازه سلطانی

*کوچه ماهانی(خیابان مادر)

*زریسف

*پامنار

*تکیه گدا

*تکیه بنگی ها

*تکیه کد خداعلی محمد

*محله گبری (زرتشتی)

*کوچه باغ

*سلسبیل

*بازارشاه

*دوازده امام

*چهار سوق کهنه

*پای سنگاب چوبی

*تکیه دولت

*سابات مافیا

*کوچه علیقلی شیرازی

*کوچه والی اباد

*سر جوی بار و نو

*بازار شتر

*قلعه کهنه

*باغات نشاط

*گلباز خان

*شاه عادل

*قبه سبز

*محله شهر

*خواجه خضر

*کوچه اتشیها

*دروازه ریگ اباد

*شاهزاده محمد

*ته باغ لله

*تکیه سید رمضان

*قالیباف خانه

*دروازه ناصریه

*پا کتنگ

*کوچه اقا باقر

*محله حوض ملک

*کوچه صادق خانی

*پای تل

*پشت حمام خان

*مسجد گل مشکی

*دولت خانه

*تکیه مدیر الملک

*کوچه خانه سردار

*کوچه حنا سابی

*پای پنجدری

*بازار عزیز

حمام ها*

*حمام گنجعلی خان(موزه مردم شناسی)

*حمام یا چایخانه سنتی وکیل .

اب انبارها*

*اب انبارعلیمردان خان

(داخل بازار مسگری غربی) .

باغ ها*

*باغ شاهزاده

مربوط به اواخر دوره قاجاریه در ماهان کرمان

*باغ بیرم اباد

جنوب شرقی گواشیر و به سبک صفوی

*باغ چل کره

کنار باغ بیرم اباد و البته گنجعلی خان این باغ را به نام شاه عباس ،

عباس اباد نام گذارده بود ،

توصیف ان در کتاب اثار الرضویه امده است

*باغ نظرکرمان

(در زمان حکومت زندیه ساخته شده)

*باغ بیمید سیرجان

*باغ سنگی بلورد سیرجان

*باغ هرندی

*باغ ناصریه .

مدرسه ها*

*مدرسه ابراهیم خان

*مدرسه حیاتی

(داخل بازار)

*مدرسه شفیعیه

(سمت راست بازار اختیاری)

*مدرسه گنجعلی خان .

گنبدها و بقه ها*

*گنبد جبلیه

(منتهی الیه شرقی شهر کرمان)

*قبه سبز ،گنبدسبز ،گنبدترک اباد،

مدرسه عصمتیه ، مدرسه قطبیه

*مشتاقیه .

ارامگاه ها*

*ارامگاه شاه نعمت الله ولی(در ماهان)

*خواجه خضر(مزار جیحون شاعر معروف قرن اخیر)

* مقبره خواجه اتابک برغوچ(مربوط به عهد سلجوقی در محله جنوب شرقی کرمان)

*مقبره میر حیدر(گورخان )، در اسفندقه جیرفت)

*بقعه پیر بر حق(جارسوز)در بردسیر)

*ارامگاه امیر حیدر(اسفندقه)

*ارامگاه شاه فیروز(5کیلومتری سیرجان)

*ارامگاه اخوند

*ارامگاه میر زبیر(شرق روستای شریف اباد سیرجان)

*بقعه پیربابا مسافر(60کیلومتری شرق کرمان در شهداد)

*مزار احمدحصن

متعلق به هدایت علیشاه معروف به

محمد شهید کوهبنانی عارف قرن 13 ه.ق در کوهبنان

*مزار شیخ علی بابا (سه کنج ماهان)

*هقبره خواجه فقیه(حسین اباد زرند)

*مقبره امامزاده شاه حسین(جوپار)

*امامزاده زید(شهداد)

*امامزاده جعفر(زرند )

*امامزاده علی(سیرجان).

قلعه ها*

*قلعه دختر(مشرق کرمان)

*قلعه سموران(60کیلومتری جیرفت)

*قلعه سنگ سیرجان(جنوب سیرجان) .

دروازه ها*

*دروازه مسجد(نزدیک مسجد جامع)

*دروازه گبری(شمال شهرکرمان)

*دروازه سلطانی(حدشمالی ارگ دولتی)

*دروازه باغ نظر(محل باغ ملی کنونی)

*دروازه ناصریه(یکی از بناهای بزرگ و عالی کرمان بوده)

*دروازه ریگ اباد.

بقعه ها*

*بقعه شاه فیروز و پوزه کوه تنبور

(میان دشتی بین تپه ها و کوههای جنوب شرقی سیرجان) .

اتشکده ها*

کرمان یکی از قدیمی ترین مراکز زندگی زرتشتیان است .

زرتشتیان پنج بار در روز نماز می خوانند و قبله نماز ایشان

از جمله نور اتش است.

از این رو برای نگهداری اتش و مراسم نیایش همگانی (جشن)

مکانهایی به نام اتشکده ساخته شده است.

ایشان در نماز روزانه خود پس از سپاس خداوند

پیمان می بندند که به خشنودی اهورا مزدا و

خوار کردن اهریمن، جهان را با اتش نیک هر روز تازه تر از دیروز کنند.

اتشکده کرمان(خیابان زریسف )

*اتشکده درب مهر(خیابان فلسطین کوچه مهر)

*اتشکده محله شهر(خیابان ابوحامد کوچه محله شهر)

*اتشکده قناغستان(که تخریب شده در جوپاربود).

سایر اثار تاریخی*

*میدان گنجعلی خان

*یخدان مویدی(محدوده میدان تختی و خیابان خورشید و ابوحامد)

*تخت دریا قلی بک(جنوب شرقی کرمان)

*برج نگار(نزدیک بردسیر)

*یخدان عباس اباد(6کیلومتری رفسنجان)

*ارگ بم(شمال شرقی بم)

*خواجه اتابک (محله شهر)

که قبلا درمورداین مکانهاتوضیح داده شده

موزه ها*

*موزه استانه شاه نعمت الله

*موزه ضرابخانه(ضلع شمالی میدان گنجعلی خان)

*موزه دفاع مقدس

*موزه مردم شناسی(حمام گنجعلی خان)

*موزه حمام قدیمی قریشی رفسنجان

*موزه خانقاه شیخ ابوسعید کوهبنان.

مراسم ویژه و اداب و سنن خاص*

در استان کرمان علاوه بر مسلمانان شیعه پیروان زرتشت،

فرقه شیخیه ، اهل حق و . . . زندگی می کنند

و هر کدام اداب و سنن مخصوص به خود دارند ،

ایینهایی مثل جشن سده ، جشن مهرگان، پوشیدن

لباس سبز در مراسم عقد و . . .

از جمله عقاید زرتشتیان در کرمان است .

*جشن سده:

از ایینهای زایش و رویش است و زمانی که زمستان به پایان می رسد

و بهار اغاز می شود برگزار می شود.

*اش چهارشنبه سوری

*مراسم روز سوم عروسی

*کلید زدن زنها در شبهای ماه رمضان

*الله رمضانی که مراسمی است که جوانان لباس مبدل پوشیده

و بعداز افطار درخانه های همسایه یادوستی میروند

وشعر معروفی می خوانند و اگر قند و شیرینی یا سبزی

در سبدهایشان که به نام کمو گفته می شود

بگذارند را به فال نیک می گیرند.

صنایع دستی*

*پته دوزی

(تاریخ دوخت پته روپوش مقبره شاه نعمت الله ولی  سال 1285است).

*قالی بافی

(از معروف ترین کارگاهها راین و خنامان است).


*گلیم

(بیشتر به دست زنان عشایر بافت و سیرجان بافته می شود).

سوغات کرمان*

*زیره

سه نوع وجود دارد، با رنگی سیاه در کوهستان

و به طور وحشی می روید .80

درصد محصول مرغوب کرمان

از کوه جوپار است و سه نمونه زیره در این منطقه است ،

زیره هفتاد دم که هفتاد روز پس از عید نوروز به دست می اید.

نوع بعد زیره نو دم است و نود روز پس از عید چیده می شود

و درشت تر و معطر تر است.

نوع سوم زیره ای است به نام کبکو است و بدون عطر و درشت است.

*پسته :

که بهترین مناطق کاشت ان رفسنجان، رباط، راور،

بردسیر، شهربابک، زرند، ابارق و تهرود است.

*عطریات و عرقیات :

گلاب در نزدیکی بافت منطقه ای به نام لاله زار تهیه می شود.

*خرما:

باستان شناسان معتقدندکه پرورش درخت خرما

در ایران از 4تا5هزار سال قبل از میلاد شروع شده .

تنوع خرما (چهل رقم) در مناطق خرما خیز استان کرمان

که بیشتر انها با دیگر ارقام خرما در مملکت تفاوت دارند ،

نشانه ای از قدمت کاشت این درخت در استان کرمان است.

بنا به نوشته (سرپرسی سایکس انگلیسی)،

مامور تعیین مرز بلوچستان ، در حوالی

سال 1848تعداد10000میل نخل در بم وجود داشته است.

از مراکز مهم کشت خرما می توان بم ، جیرفت ،

کهنوج ، شهداد ، ارزوییه بافت نام برد.

*مرکبات

پرتقال ، لیمو شیرین ، نارنگی ، نارنج ، گریب فروت .

این محصولات در بم ، جیرفت و کهنوج و شهداد

و در جنوب شرقی بافت کاشت می شود .

مرکبات بم و شهداد مرغوبیت خاص و شهرت جهانی دارد.

از دیگر سوغات کرمان می توان به نامهای دیل اشاره کرد:

*حنا * روشور *پته  *قالی   *قاووت   *گل سرشور   *کتیرا

شیرینی های خاص کرمان*


*کلمپه   *

کماج سهن


*حلوا   *خرمابریز     *حاج بادام

*حاج پسته    *برشتوک     *سوهان زرند    *مسقطی سیرجان.

*پشمک    *قطاب     *لوز      *نان برنج    *نان پر.

اغذیه های محلی کرمان*

*رنگینک  *کماچ ابی   *کماچ سهن    *سمنو     *قاتق عدس

*قاتق بنه    *قاتق گوشت      *قاتق بابونه     *حلوا ارد برنج

*حلوا روپاس     *حلواسهن     *حلوا کشو

*حلوا ارده      *اش رشته ،اش کشک، اش سرکه شیره

*اماچ(شولی)     *بز قرمه     *چیمال(چنگمال)

*کله پاچه     *چغوک بریزو

*اب روغنو یا دوا زائیده       *کشک کله جوش

*روغن جوشی    *سمبوسه     *خرمابریز

*شامی       *اش ماش    *اش برنج

*اب گرمو یا اشکنه    *اب داغو     *دمپخت

*بلغور شیر   *ارده شیره     *نان کپو     *نان بازاری(سنگک).

گیاهان دارویی*

*روپاس    *بادیون    *کلیل الملک     *بارهنگ

*می تخم(تخم شوید)      *بادرنج     *سه پستان

*گل زوفا     *کلپوره     *شاتره     *مخلصه

*خطمی     *زیره     *بابونه      *فلوس

*گاوزبان     *سیادانه    *الاله      *انغوزه

*پرسیاوشون     *بومادرون      *موردونه

*سنبل الطیب   *یاس کبود     *زیره سبز

*مرزنجوش    *شیرخشت      *قیتران

*تیهار     *هلیله       *هل باد    *هل رسمی

*کسرک    *تخم قلفه(خرفه)    *قلمفر    *اشترک

*ترنجبین     *کاکلو ذرت     *چشوم

میوه های تازه و خشک*

*خیار(خربزه)    *خیار بالنگ(خیارسبز)

*خیار شنگ(خیارچنبر)      *گرمک     *قیصی

*انگور لوچه – عسگری –سابی –ایته  - سیاه

*شلیل     *کله کوهی(ذال ذالک)    *ترشاله(برگ خشک قیصی)

*پر هلو و جوزاقند     *ترنج نارنج

*بتائی     *بکرائی      *بهترین نوع خرما.

ابزار قالیبافی کرمان*

* کلوزار    * پاکی     *کمانه      *نورو     *چوب پس بند     *چوب تنگ

نقشهای معروف قالی کرمان*

*شاه عباسی     *اردبیلی     *خوشه انگوری

*قاب قرانی      *درختی      *خشتی

انواع رنگهای قالی کرمان*

*لاکی      *گلخواری      *لاجوردی      *فیروزه ای

*دوغی(ابی)      *سنجدی      *پینی       *یشمی(سبز)

*قهوه ای      *دارچینی     *ترمه ای       *بیدمشکی

*نخودی-گردویی –جوزی –موشی        *نقره ای

شعرای نامی کرمان*

*مرحوم ملا بمانعلی کرمانی *فتح ...فواد *خواجو کرمانی

*عماد فقیه کرمانی *ادیب کرمانی *شاه نعمت الله ولی

*افضل الدین ابوحامد *خواجه ناصرالدین

*میرزا اقا خان      *مشتاقعلی شاه کرمانی

*زرتشت بهرام پژود *قارانی کرمانی

*ابراهیم باستانی پاریزی *احمد بهمنیار کرمانی

*محمدجواد اموزگار *همایون تجربه کار

*علی اکبر رجائی *عبدالله دهش     *احمد ناظرزاده کرمانی

*ناظم الاسلام کرمانی

*سید محمد موسوی متخلص بمعالی

*محمد علی بابائی

مهمانخانه ها و مهمانسرا*

*هتل ازادی:بم        *هتل ارگ جدید :بم

*هتل گواشیر:کرمان ، بزرگراه امام

*مهمانسرای بزرگ کرمان: بلوار جمهوری اسلامی کرمان

*هتل هزار :کرمان.خ.سعدی

*هتل اخوان: کرمان.

*هتل امین: کرمان.خ.چمران

*هتل کرمان: کرمان.بلوار قدس

*هتل سروش: سیرجان.بلوارسیدجمال الدین

*هتل کهکشان:سیرجان.

*هتل ناز:کرمان.

*هتل صحرا:کرمان.

*مجتمع اقامتی ارم: بم.

*مهمانسرای بم

*مهمانسرای رفسنجان

*مهمانسرای سیرجان

*مهمانسرای ماهان

*مجتمع اقامتی باغ شاهزاده ماهان.

******************

فهرست منابع:

امارنامه استان کرمان 1378

تاریخ کرمان ،باستانی پاریزی

وادی هفتواد ،باستانی پاریزی

فرهنگ اصطلاحات کرمان ،محمد تقی واعظ تقوی

*گنجعلی خان ،باستانی پاریزی

*بناهای تاریخی ،سازمان میراث فرهنگی

*مجله هنرومردم

*بامن به کرمان بیایید ، خیراندیش

*فصلنامه کرمان

*راهنمای فرهنگی استان ،اداره ارشاد اسلامی

*سفرنامه برادران شرلی ، ترجمه اوانس

*سفرنامه ژنرال سایکس ،ترجمه سعادت نوری

*سیمای جهانگردی استان کرمان ، شمس الدین نجمی، محمدرفیع زاده

*طرح هادی شهر ماهان ،استانداری کرمان

*تاریخ هرودوت ،ترجمه دکتر هدایتی

گروه تحقیق علم ودانش

مهدیه مسجدصاحب الزمان عجل الله کرمان

مطالب مرتبط

جغرافیای تاریخی استان کرمان

صنایع دستی کرمان

بعضی از بازی ها ی بچه های کرمان

عقاید و مرسومات کرمانی

تصاویرقدیمی ازدوره قاجارکرمان

زیبای خفته ، کویر لوت

قالی کرمان

شهر کرمان

معرفی کاملی استان کرمان

فارس

قوچان

مشهد

اصفهان

توضیحات کاملی ازخوزستان

خوزستان

بیرجند